sebze fidesi bilgi ve sipariş için

Merak Ettikleriniz
Ziyaret Bilgileri
Aktif Ziyaretçi1
Bugün Toplam12
Toplam Ziyaret142011

www.fidecim.com

fideleri dakkada

bulan site

Bitki Hastalıklarının Nedenleri

Bitki Hastalıklarının Nedenleri

Biyotik faktörler;
Hastalık Belirtileri (Simptom) 
Abiyotik faktörler; 
Mücadele Yöntemleri
Toprak solarizasyonu

Bitkilerde hastalık etmenlerine karşı etkin ve ekonomik bir mücadelede (stratejide) başaralı olmak için hastalık etmenleri hakkında temel bir bilgi birikimine gerek duyulur. Bunlar; hastalık etmenlerinin biyolojisi (yaşam döngüsü), bitkilerde oluşturdukları hastalık belirtileri (simptomları) ve mücadele yöntemleri olarak özetlenebilir. Bir bitki populasyonu içerisinde hastalığın şiddeti ve hastalık yapma yeteneği de iyi değerlendirilmeli, ayrıca hastalığın ekonomik zarar eşikleri her zaman göz önüne alınmalıdır . 

Bitki Hastalıklarının Nedenleri 

Biyotik faktörler;
Hastalığın gelişimi patojen, konukçu bitki ve çevre üçgeninin birbiri ile olan interaksiyona bağlıdır. Hastalıklara değişik etmenler (canlı ya da cansız) neden olabilir ve hastalığın oluşumuna tek bir etmen vaya birden fazla etmen birlikte etki edebilir (bu konuyla ilgili bazı bilgileri patojenler kısmında da bulunabilirsiniz). Hastalığa neden olan biyotik canlılar arasında funguslar (mantari etmenler) en fazla hastalığa neden etmen ya da organizmalar olarak bilinir, bunları bakteriler, virüsler ve diğer mikroorganizmalar takip eder. 

Hastalığa neden olan mikroorganizmalar patojen olarak adlandırılır. Hastalık, bitkide bir ya da bir kaç seri fizyolojik metabolizma değişiklikleri sonucu ortaya çıkar ve sonuçta bitki morfolojik değişiklere ya da normal gelişiminden sapmalara neden olur. Bitkide meydana gelen bu morfolojik değişmeler ya da sapmalar simptom (hastalık belirtisi) olarak adlandırılır. Bazı durumlarda da patojenin varlığı bitkideki morfoljik değişikliklerden daha barizdir ve patojenin bitki üzeribde bu gelişme hastalık işareti olarak da adlandırılabilir. Buna en güzel örnek, pas ve külleme hastalıklarının bitki üzerindeki spor ve misel gelişmesinin görünümleridir.



Hastalık Belirtileri (Simptom)
Farklı patojenler bir konukçuda spesifik ya da özelleşmiş farklı hastalık belirtilerine neden olmaktadır. Sadece tek bir patojen söz konusu olduğunda, genellikle hastalığa özel bir isim verilmesine neden olan karekteristik simptomların ya da sendromlarını bitkide oluşur. Bitki de oluşan bu simptomlar bir seri değişikler sonucu ortaya çıkmaktadır. Örneğin, mildiyö hastalıklarında, simtomlar ilk önce yağımsı leke, daha sonra yaprağın altında pamukumsu sporlanma ve en sonunda da nekrotik lekeler oluşmaktadır. Böylece hastalığın hastalık belirtileri (simtoplar) ile teşhisi büyük ölçüde deneyim ile kazanılmaktadır. Bitkilerde ortaya çıkna genel hastalık simtoplarından bazıları;

1) Ölüm ya da nekrozlar - Özellikle yapraklarda, değişik şekil ve ölçülerde nekrotik (ölü) lezyonlar.
2) Dokularda anormal gelişmeler - Hypertrophy: bitki dokularındaki hücrelerin büyüklüğünde artış ya da Hyperplasia: bitki hücrelerinin sayısında artışı.
3) Gelişmenin durması - Hypoplasia: normal büyüklük ya da gelişiminini tamamlayama. 
4) Renk değişikliği - Sararma ya da kloroz yaygın bir hastalık belirtisidir ve tüm bitkide olabileceği gibi, nekrotik (ölü) dokuları çevreleyen dokularda da görülebilir. Bu durum enk oluşumundan sorumlu klorofil parçalanması sonucu oluşmaktadır. Diğer renklerde görülebilir, örneğin aşırı antoksiyanin birikiminden kaynaklanan kırmızı renklenme gibi. Bu tür simptomlara virüs, mikoplazmalar gibi biyotik etmenler sebep olabileceği gibi, besin elementi gibi abiyotik etmenlerde neden olabilir. 
5) Solgunluk - Bitki içerisinde su ya da besin elementlerinin hareketlerinin engellenmesi sonucu görülür.
6) Bitki organlarının bozulması (transformasyonu) ya da alışılmamış şekilde gelişmesi - Bazı bitki türlerinde, infekteli bitkiler normal stamen oluştururken, bazılarında, özellikle buğday rastığı ile infekteli bitkilerde daneler nişata yerine fungusun sporları ile dolmaktadır. taş çekirdekli meyvelerde ise infekteli meyveler infekteli meyvelr mumyalaşmış meyvelere dönüşmektedir.
7) Doku parçalanması - Bu hastalık belirtileri genellikle meyve infeksiyonlarında görülmektedir ve çürüklük olarakda ifade edilmektedir. 
8) Zamklanma - Bazı patojenler aşırı zamk oluşumuna neden olabilir, özellikle ağaç infeksiyonlarından sorumlu patojenlerde görülmektedir.

Abiyotik faktörler;
Bunlar hakkında bilgi cansız hastlalık etmenleri adlı sayfamızda bulunabilir.

Mücadele Yöntemleri

Hastalık kontrolü ya da mücadelesi hastalığın engellenmesi veya hastalığın varlığında veyahutta şiddetinde azalma ya da durdurma olarak da ifade edilir. Mücadelede genellikle bireysel bitkilerden (süs bitkileri hariç) ziyade bitki populasyonları üzerinde durulmaktadır. Bir çok hastalığın tatminkar ölçüde mücadelesi bir çok kültür önleminin birlikte ele alınması ya da entegre bir yaklaşım ile başarılır. Entegre mücadele çevresel, biyolojik ve kimyasal faktörleri kapsayacak bir şekilde işlenmelidir.

İyi planlanmış ve başarılı kontrol programı patojenin ve konunçunun özelliklerinin bilinmesine bağlı olduğu gibi, ürünün yetiştirildiği kültürel ve iklim koşullarının bilinmesine de bağlıdır. Aynı zamanda kültürel, genetiksel, kimyasal ve biyolojik mücadele yöntemlerinin bilinmeside hastalığın kontrol edilmesi programında önemlidir.

Bitki hastalıklarına karşı kullanılan mücadele yaklaşımlarından bazıları; 
Aşağıda belirtilen mücadele yöntemlerinden bir ya da bir kaçı birlikte kullanılabilir.

1) Kaçınma - Hastalık inokulumunun etkisiz, nadir ya da olmadığı alanların seçimi.

Çoğrafik alanların seçimi
Lokal alanlarda dikim yerlerinin seçimi
Dikim zamanının seçimi
Hastalıktan ari üretim materyallerinin seçimi
Kültürel işlemlerinde değişikler
 Başa Dön

2) Hastalık inokulum kaynaklarının yok edilmesi ve hastalığın bulunmadığı alanlara patojenin girişinin ya da yerleşmesiinin engellenmesi - Patojenler engelleme ya da yok etme yöntemlerinden bazıları;

Bitki materyallerini muayene
Sertifikalı bitki materyallerinin kullanımı
Karantina ile sınırlamalar
Vektörlerin eleminasyonu
3) Eradikasyon - Yeni bir bölgeden ya daha önce tesis edilmiş bir bölgeden inokulum kaynaklarını azaltma, inaktife etme, elemine etme ya da yok etme işlemleridir. . Tam bir eradikasyon başarmak her zaman oldukça zordur, fakat inokulumun azaltacağı için hastalığın çıkması ya düşürülür ya da geçiktirilebelir. Kullanılan metodlardan bazıları aşağıdadır;

Kimyasal
Biyolojik
Ürün rotasyonu (münavebe)
Hastalıklı ya da tüm bitki materyallerinin uzaklaştırılması ve yok edilmesi
Alternatif ve yabancıotların eleminasyonu
Sanitasyon
4) Koruma - Hassas konukçu ve patojen arasında uygun bir toksik madde(koruyucu zirai ilaç) ve diğer engellerin kullanarak infeksiyonların engellenmesi ve ya geçiktirilmesi .Kullanılan metodlardan bazıları;

Kimyasal
Biyolojik
Patojenlerin böcek ya da diğer vektörlerinin kontol altına alınması
Çevrenin değiştirilmesi (modifikasyonu)
Besinlerin değiştirilmesi
 Başa Dön

5) Hastalığa dayanıklılık - Dayanıklı ya da toleranslı bitkilerin ıslah edilmesi veya kullanılması

6) Terapi - İnfektelenmiş bitkilerde hastalığın şiddetini azaltma. Bu metodlardan bazıları;
Kemoterapi
Isı uygulaması
Operasyon (hastalıklı bitki organları ya da kanserler kesilerek uzaklaştırılmalı)
Mücadele yöntemleri çoğunlukla koyucu özelliktedir ve konukçu, patojen ve çevrenin oluşturduğu üçgen her zaman göz önüne alınmalıdır. Bir bitki farklı çevre ve iklim koşullarında yetiştirilebilir (örneğin bağlar sıcak ve serin iklim koşullarında yetişebilir). Bu yüzden farklı yerlerde yetiştirilen bitkilerde ortaya çıkan benzer hastalıklar için farklı mücadele yöntemleri kullanılabilir. 

TOPRAK SOLARİZASYONU
   Burada toprak solarizasyonu nedir, ne tür canlıllara etkilidir ve nasıl uygulanır ? sorularına cevap bulabilirsiniz. 
   Kültür bitkileri bir çok toprak altı patojen, parazit nematot, yabancıotlar, hatta böcekler tarafından ekonomik önemde kayıplara neden olur. Dayanıklı çeşitler, ürün rotasyonu ve peptisidler ve diğer mücadele yöntemleri bu zararlıları kontrol altına almada yetersiz kalabilir. Ayrıca peptisidlerin diğer canlılara ve çevreye olumsuz etkileri ve insanların organik tarıma yönelimi de mücadele programlarında değişikliğe ya da yeni alternatif arayışlara neden olmuştur. Bundan dolayı son yıllarda terçih edilen mücedele yöntemleri özellikle sağlıklı ve emniyetli olan alternatif programlara kaymıştır. İşte toksik ve maliyetçede pahalı peptisidlere ve ürün rotasyonuna alternatif bir mücadele yöntemlerinden biri toprak solarizyonudur. Toprak solarizasyonunun uygulanması basit, güvenli ve etkili bir mücadele yöntemi olarak karşımıza çıkmıştır. Güneş enerjisinden elde edilen radyant ısı, toprakda bulunan bir çok canlıya öldürücü etkiye sahiptir. Bu amaç doğrultusunda temiz polietilen malç ya da plastik toprakta (3-6 mm kalınlığında) solar ısının tutulması ve yükselmesi için kullanılmaktadır. Özellikle sıcak mevsimlerde ve ürünün yetiştirilmediği aylarda bir ile bir kaç hafta ya da ay arasında değişen bir sürede, toprak plastik örtü ile kapatılır. Bu geçen süre içerisinde yaklaşık 50-60 cm derinliğine kadar olan topraklarda yükselen ısı zararlıları ve yabancıotları öldürmek için genellikle yeterli olmaktadır. Yapılan araştırmalarda toprak sıvcaklıkları 10 cm derinlikte 45-50 °C ve 20 cm derinlikte 38-45 °C'' ye kadar çıktığı belirtilmektedir. 
   Toprak solarizasyonu ile kontrol altına alınabilen hastalıklardan bazıları: domates, patates, patlıcan, pamuk ve çilekte Verticillium solgunluğu; domates, kavun, soğan ve pamukta Fusarium solgunluğu; soğanda pempe çürüklük; yerfıstığında güney yanıklık; patates, soğan ve fasulye de Rhizoctonia hastalığı (çökerten); süs bitkilerinde Phytophthora kök çürüklüğü ve değişik bitkilerde nematodlar örnek olarak verilebilir. 
   Bu zararlılar solarizasyon uygulanan alanlardan tamamen eradike edilemezler, ama puluk katmanında (50-60 cm) bulunan zararlıların sayısında önemli ölçüde azalma görülür ve bu da ürün üretimi için yeterli olabilmektedir. Solarizasyon uygulaması tekrarlanmazsa, yabancıotlar üzerindeki etkisi bir sonraki sezonda görülmeyebilir. Kumlu ya da kumlu verimli topraklarda nematodlar öldürücü sıcaklığın oluştuğu derinliğin altındaki yerlerde de canlı kalabilir, sonuçta zarar bazen sadece derin köke sahip ürünlerde görülebilir, fakat derin köke sahip olmayan bitkiler ciddi zararlanmalardan kurtulabilir.
   Solarisazyon uygulamalarının yapılması ile verimde umulmadık şekilde artışlar görülebilir. Bunun nedenlerinden bazıları; toprakta bazı küçük düzeyde zararlı olan patojenlerin yok edilmesi, toprakta bazı besinlerin alınabilirliğin artması ve rakabetin azalması gibi faktörlerdir. Biyolojik mücedelede kullanılan organizmalarda solarizasyon uygulanan topraklarda daha iyi kolonize olmaktadır, bundan dolayı her iki metod birlikte kullanılabilir. Ayrıca peptisid harçamalarında azalma sağlayacağından dolayı da büyük ölçüde ekonmiktir.

 
Solarizasyonun uygulanması
1) Toprağın hazırlanması
   Metilbromid ya da metamsodyum gibi toprak fumigasyonunu uygalayan çiftçiler toprak solarizasyonuna kolaylıkla eçebilirler, aynı zamanda bu teknik küçük çiftçiler tarafından da kolaylıkla uygulanabilir. Solarizasyon uygulanacak toprak alanı tohum yataklarında yapılan hazırlıkta gibi sürülmeli ve işlenmelidir. Bu yüzden hazırlanan toprak gevşek ve tavında olmalıdır. Toprak yüzeyinde büyük toprak parçaları ve bitki artıkları da bulunmamalıdır. İyi bir toprak işleme aletleriyle toprak ve bitki artıkları iyice parçalanmalı ve toprağın geçirgenliği arttırılmalıdır. Eğer toprak iyi işlenmezse iri toprak parçaları ve bitki artıkları toprakta boşluklar oluşturur, buda ısının iletilmesini ve yükselmesini engeller. Ayrıca toprakta kalan bu tür kalıntılar yeteri kadar ince olan plastiklerin örtülerin parçalanmasına ya da delinmesine neden olacağından etki tam olmayabilir.

2) Toprak nemi 
   Solarizasyon uygulanacak toprak kuru ise, plastik ile kaplamadan önce toprak doyum noktasına gelinceye kadar iyice sulayın, çünkü bir çok toprak zararlısı kuru topraklardan ziyade nemli topraklarda sıcaklıklara daha hassatırlar. Ayrıca ısının daha derinlere iletilmesi ve bazı mikroorganizmaların dayanıklı spor devresinden vejatatif gelişme devresine geçmesini sağlamak için sulamanın mutlaka yapılması gereklidir. Eğer mümkün ise toprak solarizasyonu süresince plastikörtü altına damalama sulama düzeneği kurulabilir. Böylece toprağa gerektiğnde nem sağlanabilir ve mevcut toprak nemi daha iyi muhafaza edilir. Damlama sulama yapılmayan yerlede ise etkili bir solarizasyon için ara sıra salma sulama yapılmalıdır.

3) Plastik örtüler
    Solrizayonda temiz, UV-stabil ve 0.5-4 mm kalınlığında plastik (polyethylene or polyvinyl chloride) örtüler kullanın. Örtü materyali toprağın üzerine serilebilmesi için de yeteri kadar esnek olmalıdır. Hatta iki katlı ve hava ile izole edilmiş ince plastiklerin kullanımı (ince ve çit kat plastik örtü olabilir) toprağın sıcaklığını ve solarizasyon uygulamasının etkinliğini artırdığı belirtilmektedir. Plastik örtünün kenarları rüzgar tarafından açılmasını ve ısı kaybını engelemek için de kenarları yaklaşık 10-25 cm toprak içine gömülmelidir. 
     Kullanılan beyaz ya da siyah plastikler örtüler güneşin solar radyasyonu sayesinde toprak sıcaklıklarının yükselmesini neden olur. Çok ince olan plastikler (0.5 to 1 mm) maliyeti düşürmekte, fakat çok fazla kolaylıkla yırtılabilir, bundan dolayı sera gibi kapalı alanlarda kullanılabilir. Daha kalın olan plastikler (2 mm ya da daha fazla kalın olanlar) rüzgar zararının veya benzer problemlerin olası olduğu açık alanlarda kullanılabilir. Plastik örtüde açılan çok büyük delikler ısının kaybolmasını engellemek için bir izole edici bant ile yapıştırılmalı ya da bir şekilde kapatılmalıdır. 
    Plastikler elle ya da makine ile örtülmekte ve birleşme yerleri bir yapıtırıcı ile kapatılmaktadır. Büyük ve geniş plastiklerin kullanımı, özellikle uygulanan alanlar hastalık ve nematodlar ile bulaşık ise her zaman tercih edilmelidir. Ayrıca solarisazyon işlemi tamamlandıktan sonra bu örtüler malçlama içinde kullanılabilir. Hatta seralarda plastik örtüler kaldırılmadan da açılan deliklerden bitkiler toprağa şaşırtılabilir.
    Etkili bir solarizayon uygulaması için örtülerin kenarları mutlaka toprak içine gömülmelidir.

4) Uygulama sürüsi (zamanlama) 
Toprak kökenli zararlıların ve yabancıot tohumların ölmesini sağlayan sıcaklıkların plastik örtü altında artması için uzun, sıcak ve güneşli günlere ihtiyaç duyulmaktadır. Toprak nekadar uzun süre ısıtılırsa, sıcaklık daha derindeki topraklara da ulaştığından zararlıların ve yabancıotların kontrolünde büyük ölçüde artacaktır. Etkili bir solarizasyon için en az toprağın 6-8 hafta plastik örtü ile kapatılması gerekmektedir.

Yukarıdaki Bilgiler http://www.bitkisagligi.net sitesinden alınarak yayınlanmıştır.

Hava Durumu
Anlık
Yarın
21° 22° 19°